قوم لر

 

قوم لر به 2 دسته تقسیم می شود : لر بزرگ = ایل بختیاری و لر کوچک = لر لرستان . تاریخچه نژادی ایل بختیاری به دربار ساسانی باز می گردد . و هنگامی که اعراب به ایران حمله کردند آنان به کوه های کنونی استان چهار محال و بختیاری گرویدند و برای مدت ها ی بسیار زیاد با اعراب جنگ چریکی ( نا منظم ) پرداختند . که یکی از دلایل نام گذاری آنان به بختیاری همین بود. آنان اعراب را به دل کوه می کشاندند و با حملات برق آسایی آنان را می کشتند . اعراب که با کوه و جنگل آشنایی نداشتند و با دیدن اقوامی که با اسب های تند رو در خطر ناک ترین و وحشتناک ترین راه ها گذر می کردند شگفت زده شده و آنان را بختیاری نامیدند .(بختیاری یعنی دارای شانس و اقبال). البته قبل از این هم نظریه دیگری نیز و جود داشت و آن این بود که بختیاری ها از جنگ جو های آریایی بودند که منتها از رم به ایران آمدند ، آنان که بعد از پیروزی بر قسمتی از لشکر ایران وارد این فلات شدند آریایی ها ایرانی به آنها می گفتند بختیاری منظور : بخت و اقبال یارتان بود که جنگ را بر ما پیروز شدید البته این نظریه رد شد. چرا که لباس مردان بختیاری ها (که در چند بند پایین تر توضیح بیشتری خواهیم داد ) چوخا ( شکل معرب آن = چوغا) از روی قبر کورش یا همان
پاسارگاد ساخته شده است ( توضیحات بیشتر در پایین) که این مورد به هزار و پانصد سال قبل از ساسانیان و حمله رم به ایران حکایت دارد.

.::.
زبان .::.ماچ
زبان مردمان این ایل پارسی دری (‌ دربار ساسانی) است . که تنها زبان اصیل باقی مانده قبل از قاطی شدن با اعراب است که هرگز از بین نخواهد رفت چرا که اکنون بیش از 4 میلیون نفر در سراسر دنیا به این زبان ( البته گویش پارسی ) سخن میگوید . در فراگیری این زبان هیچ گونه نوشته ای وجود ندارد و از سینه به سینه به فرزندان منتقل می شده است . ولی اکنون افرادی هستند که کتابهایی را برای نگه داشتن این گویش اصیل چاپ کرده اند. پارسی دری برادی هم دارد که آن پارسی پهلوی است که این گویش با گویش پارتی ها ( خراسانی های قدیم و زبان اشکانیان) قاطی شده است که فرقی نمی کند و تنها تفاوت آنان به تلفظ واژه ها برمیگرد و نه چیز دیگر . پارسی در در ادای واژه هایی جمع فتحه بالای واژه ها را به گ تبدیل می کند مانند دُر ( دختر) = درگل ( دختر ها ) زن = زنگل ( زن ها ) و ... در ادای حروف تفاون وجود دارد مانند ق = خ و در این گویش حرف ق جایی ندارد و در بیشتر مواقع در واژه های موجود در این گویش به خ تبدیل می شود.

..::..
لباس مـردان بختیاریهورا ..::..
لباس مردان بختیاری 3 قسمت است کلاه چوغا یا چوخا ( لباس بالا تنه)‌ و شلوار دبیت . چوغا یا چوخا دارای نقش و نگار هایی است سیاه و سپید که از روی پاسارگاد، قبر کورش بزرگ ساخته شده است و بیان گر پیروزی سپنتا مینو بر انگره مینو (‌آیین زرتشت سپنتا مینو = فرشته نیک و انگره مینو = اهریمن) است به طوری که خطهای سپید سپنتا مینو ، از پایین به بالا می آیند و خظ های سیاه که بیانگر انگره مینو است از بالا به پایین می آیند و بیان گر پیروزی نیکی بر شومی است.
شلوار دبیت که دمپاچه های بسیار گشادی دارد و زیبایی ویژه ای را به مرد بختیاری می بخشد نشاندهنده مرد بختیاری است که با تفنگ بسیار زیبا تر نیز میشود. مردان این ایل کلاهی به رنگ سیاه و یا سپید بر سر می گذارند

..::..
لباس زنـان بختیاری ..دروغگو::..
پوشاک بانوان بسیار شبیه به پوشاک زنان شمال کشور است البته با اندکی تفاوت در رنگ و تزئینی ها . که در ایل بختیاری زنان سنگ ها ، سکه ها و طلا های گران قیمت را به آن می چسبانند و آن را به دور سر میبندند . این مزین که لچک نام دارد بیانگر دختر بختیاری بودن است. روسری این زنان که مینا نام دارد به آیین زرتشتی باز میگردد . چرا که روسری از قبل از اسلام نیز وجود داشت . دامن زنان این ایل هم مانند شلوار مردان دمپاچه گشاد است و دارای رنگ های متنوعی میباشد که به آن دامن قری میگویند

::.
رسومات ایل بختیاری .بای بای::
از رسومات این ایل بزرگ بختیاری شاهنامه خوانی را می توان نام برد و به 100 سال پیش باز می گردد .
رسومات ایل بزرگ بختیاری مانند بسیاری از ایرانیان است و حنا بندان و عقد و ... در عروسی به چشم می خورد بعد از عروسی هم آیینی وجود دارد که به آن تازیدن می گویند ، جوانانی از این ایل با سوار شدن بر اسب در دره ها و دشت ها ضمن مسابقه ، تیر اندازی نیز می کنند . در ایل بختیاری شکار و شکارچی جای گاه خاصی دارد/چهارشنبه سوری و 13 بدر را جشن می گیردند و هرگز رسومات را فراموش نمیکنند.

.::
جایگاه خانقهقهه::.
خان یا رئیس تش (‌ طایفه - تیره ) که اکنون و جود ندارد برای مردمان فرمانروایی میکرد و جایگاه ویژه ای دارد به طوری که تمام دعوا و جنگ ها را میتواند خاموش یا به راه بیاندازد . آخرین خان آقاجعفر قلی خان خان ایل بابادی بود که متاسفانه در حدود چند سال پیش فوت کرد

 

تا کچکی نکی و گپی نمیرسی
تا کوچکی نکنی به بزرگی نمیرسی
یادآوری به افرادی است تا از فرمانبرداری بزرگترها و استادان رنجیده خاطر نشوند موفق نمی شوند.

تراز گـُروَه تا در کَه دو
مسیر راست و همیشگی گربه تا در انبار کاه
کنایه به افرادی است که رفت و آمد بجای معین دارند.

بزم میره, بالا می شینه
بدگویی و غیبت می کند,در صدر هم می نشیند.
کنایه به افراد از خود راضی و دورواست.

چش دخوش سی بی سرمه داخلش کرد
چشم از خودش سیاه بود, سرمه هم تویش کشید
دوباره کاری و انجام کارهای زائد و غیر لازم.

د دیت کور بیم و تشت روشه نویم
از دودت کور شدم, با آتشت روشن نشدم( گرم نشدم)
کنایه به افراد بی سود و زیان آور است.

زیه و هفتا آوو, قاووش ترنیه
به هفتاد آب زده, مچ پایش هم خیس نشده
افراد هفت خط و زرنگ را گویند.

ملیچک امسال, جیکه جک پارسال
گنجشک امسال, جیک جیک پارسال
ادعای بیش از توان کردن.

ضرب‌المثل‌های الیگودرز (بختیاری)
ایر کلا آقاسه نیده بید, ادعا شایی اِکرد.
اگر کلاه پدرش را ندیده بود, ادعای شاهی می کرد.
خودبزرگ بینی و تکبر بی مورد

دَدَر و داآ اِبره کُرو بوه
دختر به مادر شبیه است و پسر به پدر
در مورد شباهتهای اخلاقی بین فرزندان و پدر و مادرشاناین مثل آورده می شود.

ز خاک ورداشتن چو کنیش دِ خره
از خاک برداشتن,کاشتن تو گل
از بندی به بند سخت تر گرفتار شدن

کور ز تیاس ترسه، کچل ز سرس
کور از چشمهاش می ترسد و کچل از سرش
هر کسی از نقطه ضعف خودش ترس دارد.

و کچل گتن سی چه سر ته شنه نکنی، گت: خوشم ز ئی قرتی گریا نیا
به کچل گفتن چرا سرت را شانه نمی کنی، گفت: از این قرتی گریها خوشم نمیاد
هر کس در کاری سود نداشته باشد آنرا مناسب نمی داند

کُر خو سی هر که با سرمایه نیخوا
پسر خوب برای هر کس باشد سرمایه نمی خواهد
اشاره به غیرت و جوهر داشتن پسرهای خوب است.

ترانه سیت بیارم، تک بیت‌هایی که در لرستان در وصف عروس و داماد می خوانند

سیت بیارم, سیت بیارم, باری گل باری حنا
بارهای گل و حنا برایت بیاورم

حنایا سی دس و پاته, گلیا سی سر جا
حناها برای دست و پایت است و گلها برای داخل حجله

ژیره کفتم, ژیره بختم, گرتژیره وم نشس
زیره کوبیدم و بیختم, گرد زیره بر من نشست

شادوماد در دروما, سر تا پا گل وم نشس
شاداماد از در که درآمد غرق در گل شدم

ئی انارون نشگنی تو, مر ایما انار حریم
این انارها را نشکنید ما نیامده ایم انار بخوریم

سوز کیونه, زین کنیتو, ایمانیش عروس بریم
مادیان سفید عروس را زین کنید, آمده ایم عروس را ببریم

ای برارو, ای خوورو, سر من قوربون تو
ای برادر و خواهرانم سر من قربانی سر شما

ایقدر خدا نکشم, سی حنا و نون تو
آرزو می کنم زنده باشم و حنا بندان شما را ببینم

رقص در ایل نشانی از همبستگی

/ 1 نظر / 9 بازدید
هم ولايتي

خوب بود استفاده كردم.مرسي